Bạo lực học đường không còn là câu chuyện mới. Điều đáng mừng là nhiều học sinh đã dần ý thức được cách nhận diện và bảo vệ bản thân. Thông qua các hoạt động tuyên truyền và giáo dục kỹ năng, từng bước trang bị cho các em hành trang cần thiết để không còn im lặng trước bạo lực. Ghi nhận tại trường Tiểu học và Trung học cơ sở (TH & THCS) Đáp Cầu, phường Vũ Ninh.
Bạo lực học đường – hai từ tưởng chừng quen thuộc nhưng lại ẩn chứa những tổn thương không dễ gọi tên. Bạo lực không chỉ là những cú đánh hay xô đẩy. Nó còn len lỏi qua lời nói, ánh nhìn, sự xa lánh… âm thầm bào mòn sự tự tin và niềm vui đến trường của nhiều học sinh.
Trong thực tế, không ít em nhỏ vẫn chọn cách im lặng khi bị tổn thương. Sự im lặng ấy có thể xuất phát từ sợ hãi, từ thiếu kỹ năng, hoặc đơn giản là các em chưa nhận ra mình đang bị bạo lực. Tuy nhiên, một tín hiệu tích cực đang dần xuất hiện khi nhiều học sinh đã biết lên tiếng để tự bảo vệ mình.
Theo chia sẻ của em Phạm Gia Linh, lớp 5A3, Trường TH & THCS Đáp Cầu:
“Nếu em là nạn nhân của bạo lực học đường, việc đầu tiên em sẽ làm là báo cáo với thầy cô giáo, bởi vì chúng ta không nên chịu đựng một mình. Đây là một vấn đề khá phổ biến, nhưng các bạn cần biết cách tự bảo vệ bản thân mình.”
Lên tiếng – đó không chỉ là cách để chấm dứt bạo lực, mà còn là bước đầu tiên để các em học cách bảo vệ chính mình. Nhưng để có thể lên tiếng, trước hết các em cần nhận diện được đâu là hành vi bạo lực. Không phải lúc nào bạo lực cũng biểu hiện rõ ràng. Đôi khi, nó ẩn mình trong những câu nói tưởng như “đùa vui”, nhưng lại để lại vết xước trong tâm hồn.
Em Dương Ngọc Yến Nhi, lớp 5A2, nói về suy nghĩ của mình:
“Đó là những hành động gạ gẫm, trêu ghẹo hoặc trêu chọc về ngoại hình, đời sống riêng tư của người khác. Chẳng hạn, vì bạn ấy quá cao, quá giỏi hoặc do sự ghen tị của bản thân, nên có bạn đã nói xấu họ với mọi người nhằm khiến họ bị xa lánh và rơi vào trạng thái trầm cảm hơn.”
Những lời nói tưởng như vô tình ấy, khi lặp đi lặp lại, có thể trở thành “lưỡi dao vô hình”, khiến một học sinh dần thu mình, mất đi sự tự tin, thậm chí rơi vào trạng thái khủng hoảng tâm lý.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy không phải học sinh nào cũng có đủ kiến thức và kỹ năng để nhận diện và phản ứng trước những tình huống như vậy.
Cô Trần Hồng Nhung, giáo viên Tiếng Anh, Trường TH & THCS Đáp Cầu cho biết:
“Đa số các bạn hiện nay đều đã có những kỹ năng tự bảo vệ bản thân. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn một số bạn khá ngây thơ, chưa có đầy đủ khái niệm, kiến thức cũng như kỹ năng để phản ứng trước những tình huống có thể bị xâm hại hoặc bạo lực. Vì vậy, các bạn có thể không nhận biết, không gọi tên được vấn đề; hoặc dù đã chia sẻ, nhưng vẫn chưa nhận được sự phản hồi.”
Khoảng trống về kỹ năng và nhận thức chính là kẽ hở để bạo lực học đường tồn tại và âm thầm phát triển. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc mạnh mẽ hơn từ phía nhà trường và gia đình. Nhận thức rõ điều đó, Trường TH & THCS Đáp Cầu đã và đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm trang bị kỹ năng sống cho học sinh – không chỉ để học tốt, mà còn để sống an toàn.
Năm học vừa qua, nội dung giáo dục kỹ năng sống được nhà trường triển khai xuyên suốt với 25 tiết chào cờ, lồng ghép trong các tiết Kỹ năng sống, tích hợp trong nhiều môn học như Tiếng Việt, Tự nhiên và Xã hội, Lịch sử và Địa lý, Khoa học… Bên cạnh đó, nhà trường còn tổ chức các buổi chia sẻ với báo cáo viên, đơn vị chuyên môn giúp học sinh thực hành kỹ năng, bày tỏ ý kiến và trao đổi trực tiếp về các tình huống thực tế.
Cô giáo Nguyễn Thị Thúy Nga, Phó Hiệu trưởng Trường TH & THCS Đáp Cầu, cho biết:
“Thông qua các buổi tuyên truyền, lớp kỹ năng và chia sẻ chuyên môn, học sinh đã phần nào nắm được các kỹ năng cơ bản để tự bảo vệ và ứng phó trong những tình huống nguy hiểm, cấp bách. Trong thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục triển khai mạnh mẽ công tác tuyên truyền, đặc biệt chú trọng tới học sinh lớp 5 chuẩn bị chuyển cấp, thông qua các giờ chào cờ, hoạt động ngoại khóa và lồng ghép trong các tiết học phù hợp.”
Những buổi tuyên truyền, lớp kỹ năng, buổi chia sẻ… tuy nhỏ nhưng mang ý nghĩa lớn. Chính từ đó, học sinh học được cách nói “không”, tìm kiếm sự giúp đỡ và quan trọng hơn cả là không còn đơn độc khi đối diện với bạo lực.
Một môi trường học đường an toàn không chỉ được xây dựng bằng nội quy hay kỷ luật, mà còn bằng sự thấu hiểu, chia sẻ và chủ động lên tiếng của mỗi học sinh. Khi các em biết bảo vệ mình, khi thầy cô luôn đồng hành và lắng nghe, bạo lực học đường sẽ dần được phòng. Để mỗi ngày đến trường không chỉ là hành trình tiếp thu tri thức, mà còn là hành trình của sự an toàn, tôn trọng và yêu thương.
