TIN GIẢ, THÔNG TIN XẤU ĐỘC - CÁCH NHẬN BIẾT, TÁC HẠI VÀ BIỆN PHÁP VÀ PHÒNG, TRÁNH
Theo thống kê, đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người dùng Internet, tương đương hơn 84% dân số. Số lượng tài khoản mạng xã hội đạt khoảng 79 triệu, tương đương gần 78% dân số, đưa Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ sử dụng mạng xã hội cao hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Trên địa bàn tỉnh Ninh Bình, số người dùng internet và mạng xã hội tăng nhanh, ước số người sử dụng trên 80% dân số. Mạng xã hội đã trở thành kênh thông tin phổ biến, nơi chia sẻ, giao lưu, truyền, phát thông tin; đồng thời cũng là “mảnh đất màu mỡ” để các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị lợi dụng để gieo rắc những quan điểm sai trái, tán phát các tin giả, thông tin xấu độc nhằm chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ.
Cách nhận biết tin giả, thông tin xấu độc
Tin giả (fake news) còn được gọi là tin rác hoặc tin tức giả mạo, là các thông tin sai lệch, không đúng sự thật được lan truyền qua phương tiện truyền thông truyền thống (như in và phát sóng) hoặc phương tiện truyền thông xã hội trực tuyến (như Facebook, Youtube…). Tin giả thường được tạo ra để tác động đến tư tưởng, quan điểm, tình cảm, cảm xúc, thái độ, hành vi của người dân, gây ảnh hưởng tiêu cực đến diễn biến thực tiễn, nhằm thực hiện các mục đích chính trị, lợi ích kinh tế hay ý đồ xấu của chủ thể tiến hành.
Thông tin xấu độc là những thông tin bịa đặt, bóp méo sự thật, xuyên tạc vấn đề, làm lẫn lộn đúng sai, thật giả hoặc có một phần sự thật nhưng được đưa tin với dụng ý xấu, định hướng dư luận bằng luận điệu sai trái, thù địch. Ngoài ra còn có một số thông tin có ngôn từ thô tục, nội dung phản cảm, kích động, bạo lực thậm chí soi mói, bình phẩm chủ quan chuyện đời tư của người khác, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của cá nhân, tổ chức gây bức xúc trong dư luận xã hội, vi phạm chuẩn mực đạo đức, văn hoá, thuần phong mỹ tục.
Các tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng có thể nhận diện được thông qua một số dấu hiệu như: Bài viết thường đến từ các trang có tên nghe rất “kêu” nhưng thiếu uy tín như “Sự thật chấn động”, “Tin nóng 24/7”, “Bí mật bật mí”…; bài viết không có tên tác giả, nguồn cụ thể, chỉ là “Sưu tầm”, “Nguồn: Internet”, “Nghe nói”; tiêu đề sử dụng những từ ngữ mạnh để kích động cảm xúc như “Rùng mình”, “Phẫn nộ”, “Cấp báo”, “Không xem sẽ hối hận”…; hình ảnh, video thường bị chỉnh sửa, cắt ghép, mờ, nhoè. Tên miền của trang web giả mạo thường được đặt giống với trang web thật, chỉ khác nhau ở 1 hoặc một vài ký tự nhỏ khó nhận biết. Hãy cẩn trọng với tin tức từ các trang web kết thúc bằng các đuôi: .com, .org, .info, .net… Các trang web chính thống của cơ quan tổ chức Nhà nước có tên miền quốc gia “.vn” và có địa chỉ, thông tin đăng ký cụ thể, rõ ràng trên trang. Các trang mạng xã hội chính thống sẽ được thông báo trong các văn bản của cơ quan, đơn vị hoặc là có dấu bản quyền (tích xanh).
Tác hại của tin giả, thông tin xấu độc
Tác hại và ảnh hưởng của tin giả, thông tin xấu độc ngày càng trở nên nghiêm trọng và mang tính đa chiều. Đối với cá nhân, tin giả, thông tin xấu độc có thể gây hoang mang, lo lắng, sợ hãi; làm sai lệch nhận thức và hành vi; tiếp xúc liên tục với thông tin tiêu cực có thể gây stress, mất niềm tin vào xã hội. Ở phạm vi xã hội, tin giả có thể gây rối loạn trật tự xã hội; làm suy giảm niềm tin vào cơ quan quản lý và truyền thông chính thống. Khi người dân không biết đâu là thật, đâu là giả, họ dễ mất niềm tin vào hệ thống thông tin chính thức. Một nghiên cứu mới công bố cho thấy, thông tin sai lệch và tin giả đang gây ra những thiệt hại kinh tế nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu, với tổng tổn thất ước tính khoảng 417 tỷ USD mỗi năm. Không chỉ dừng lại ở đó, tin giả còn tiềm ẩn nguy cơ đối với an ninh quốc gia khi bị lợi dụng như một công cụ trong chiến tranh thông tin, nhằm thao túng dư luận hoặc phá hoại chính sách.
Một số biện pháp phòng, chống tin giả, thông tin xấu độc
Phòng, chống tin giả, thông tin xấu độc trên các nền tảng số là một nhiệm vụ cấp bách và lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự tham gia trách nhiệm của mỗi người dân với nhiều giải pháp đồng bộ. Các sở, ban, ngành, các tổ chức chính trị - xã hội, các cơ quan báo chí cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền giúp người dân nhận diện và chủ động phòng, chống tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng. Tiếp tục phát triển các trang, nhóm, kênh truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như Facebook, Zalo, YouTube, TikTok nhằm kịp thời cung cấp thông tin chính thống, thông tin tích cực, định hướng dư luận. Tăng cường hoạt động của Ban Chỉ đạo 35 các cấp, đội ngũ cộng tác viên dư luận xã hội và sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các lực lượng nòng cốt: Tuyên giáo và dân vận, Công an, Quân đội, Truyền thông trong việc theo dõi, phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn, gỡ bỏ, xử lý tin giả, thông tin xấu độc trên không gian mạng. Thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho lực lượng làm công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, nhất là kỹ năng chuyển đổi số để thực hiện nhiệm vụ đảm bảo theo yêu cầu. Quan tâm đầu tư các trang thiết bị, công cụ phục vụ giám sát, dự báo, phát hiện, xử lý thông tin giả mạo, thông tin xấu độc trên môi trường số.
Mỗi cán bộ, đảng viên và các tầng lớp Nhân dân cần thực hiện nghiêm Quy định số 85-QĐ/TW ngày 07/10/2022 của Ban Bí thư quy định về việc cán bộ, đảng viên thiết lập và sử dụng trang thông tin điện tử cá nhân trên Internet, mạng xã hội; Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số do Bộ Thông tin và Truyền thông ban hành. Cần chủ động kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ. Khi biết đó là tin giả, thông tin xấu độc tuyệt đối không tương tác (like, bình luận, chia sẻ); báo cáo (Report) bài viết hoặc chặn (Block) để vĩnh viễn không nhìn thấy trang đó nữa. Đồng thời cần tích cực lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch tạo nên sức mạnh cộng đồng trong cuộc chiến chống lại tin giả, thông tin xấu độc.
